Werk verdwijnt niet door AI. Het verandert en groeit juist wanneer mens en machine samenwerken.

Terwijl Europa inzet op strengere AI-regels en forse investeringen, blijft het debat hangen in de vraag hoeveel banen verdwijnen. Dat is de verkeerde focus. AI verandert niet het aantal banen, maar de manier waarop werk wordt georganiseerd. Daardoor verschuift de scheidslijn van werknemers naar bedrijven. Bedrijven die technologie benutten groeien. Bedrijven die dat niet doen verliezen terrein.

Onderzoek van Lawrence Schmidt van de MIT Sloan School of Management, onderdeel van het Massachusetts Institute of Technology, laat zien waarom. De onderzoekers analyseerden 58 miljoen LinkedIn-profielen en 14 miljoen vacatures over een periode van ruim tien jaar [1]. Zij koppelden die aan taken die door AI kunnen worden uitgevoerd. Zo werd zichtbaar waar werk verdwijnt en waar het verandert. De belangrijkste uitkomst is helder. Als AI het werk volledig overneemt, krimpt het aantal banen. Als AI ondersteunt, groeit het werk.

AI vervangt dus geen beroepen, maar taken [1]. Als AI bijna alle taken overneemt, verdwijnen functies. Als AI een deel verandert, ontstaat groei. Mensen richten zich op werk waar zij sterker in zijn. AI neemt repetitieve en analytische taken over. Samen leveren zij meer op dan apart.

In de Verenigde Staten zijn deze verschuivingen al zichtbaar. In Nederland is het effect gematigder. Dat komt door de krappe arbeidsmarkt. Technologie vervangt hier minder snel mensen. Ze wordt vooral ingezet om tekorten op te vangen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek verwacht 57% van de Nederlanders dat AI de productiviteit verhoogt [2]. Tegelijk houdt een meerderheid rekening met baanverlies. Een aanzienlijk deel van het werk kan al door AI worden ondersteund [3]. In 2025 stonden ongeveer 110 vacatures tegenover 100 werklozen [4].

Daardoor werkt AI in Nederland vooral als groeimotor. Bedrijven gebruiken technologie om efficiënter te werken en sneller te groeien. Dat zie je bij ASML. Het bedrijf behaalde in 2025 een omzet van ruim €32 miljard en groeide naar meer dan 42.000 medewerkers [5]. Ook Adyen en Booking.com laten zien dat intensief gebruik van data en AI samengaat met groei [6][7]. Internationaal onderzoek bevestigt dit beeld. Bedrijven die AI actief toepassen groeien sneller dan bedrijven die achterblijven [1]. De concurrentie verschuift daarmee van werknemers naar bedrijven.

Concrete voorbeelden van bedrijven die falen door te weinig AI zijn nog schaars. Maar de contouren zijn zichtbaar. Vooral in het mkb ontstaat een stille achterstand. Ondernemers willen wel digitaliseren, maar weten vaak niet hoe. In sectoren zoals retail en dienstverlening leidt dat al tot verlies van groei en klantrelevantie. In de industrie blijft efficiëntiewinst uit door het ontbreken van data- en AI-systemen. Het risico zit dus niet in AI, maar in het uitstellen ervan.

Tegelijk verandert het type werk. Rabobank ziet dat instapbanen onder druk staan doordat routinetaken verdwijnen [8]. Dat raakt starters. Tegelijk groeit de vraag naar bredere vaardigheden. Ook hoger betaalde functies veranderen. Analisten en consultants zien hun werk verschuiven.

Daar zit een kwetsbaarheid voor Nederland. Werk verandert sneller dan mensen zich aanpassen. De Sociaal-Economische Raad waarschuwt dat Nederland onvoldoende voorbereid is [9]. Slechts 24% van de werknemers is tevreden over de mogelijkheden om AI-vaardigheden te ontwikkelen [10].

Met de opkomst van generatieve AI, zoals ChatGPT, versnelt dit proces. Systemen worden steeds beter in schrijven, analyseren en het beantwoorden van vragen. Prognoses laten zien dat 20% tot 25% van de banen vóór 2030 ingrijpend verandert [11].

De uitkomst ligt niet vast. Bedrijven kunnen AI gebruiken om werk slimmer te organiseren. Of alleen om kosten te besparen. Dat maakt het verschil. Voor beleid is de opdracht duidelijk. Investeer in scholing. Versnel AI in het mkb. Zorg dat productiviteitswinsten breder worden gedeeld.

De conclusie is helder. AI vernietigt geen banen vanzelf. Maar het ondermijnt de positie van bedrijven die niet meebewegen. Daar ligt de echte breuklijn van de economie van morgen.

Bronnen (APA)
[1] Schmidt, L., Hampole, M., Papanikolaou, D., & Seegmiller, B. (2025). Artificial Intelligence and the Labor Market (2010–2023). MIT Sloan School of Management, Yale School of Management, Northwestern University.
[2] Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026). AI in de samenleving: Ervaringen en opinies. Den Haag: CBS.
[3] Intelligence Group. (2025). AI-impactanalyse beroepen en sectoren in Nederland. Rotterdam: Intelligence Group.
[4] UWV. (2025). Kansen en bedreigingen van AI voor de arbeidsmarkt. Amsterdam: UWV.
[5] ASML. (2026). Annual Report 2025. Veldhoven: ASML.
[6] Adyen. (2026). Annual Report 2025. Amsterdam: Adyen.
[7] Booking.com. (2025). Company and workforce data. Amsterdam: Booking Holdings.
[8] Rabobank. (2026). De impact van AI op werkgelegenheid onder jongeren. Utrecht: Rabobank.
[9] Sociaal-Economische Raad. (2025). AI & Werk: Samen naar een werkende toekomst. Den Haag: SER.
[10] EY. (2025). AI Barometer Nederland. Amsterdam: EY.
[11] Universiteit van Amsterdam. (2025). De toekomst van werk in het AI-tijdperk. Amsterdam: UvA.