Zaterdag 11 oktober kreeg het boek Solidaire Technologie ruime aandacht in het Financieel Katern van De Telegraaf. Het artikel, dat de hele pagina domineerde, bereikte ruim achthonderdduizend abonnees. Dr. Bert Breij, een van de twee auteurs, werd uitgebreid geïnterviewd over de boodschap van het boek: technologie moet in dienst staan van de mens en van het leven in al zijn vormen.

Met name zijn uitspraak dat “Europa een slapende reus is als het om kunstmatige intelligentie gaat” trok veel aandacht. Het interview markeert de start van een bredere mediacampagne waarin Solidaire Technologie ook in andere nationale en internationale media onder de aandacht zal worden gebracht.

Het artikel:

DE TELEGRAAF. Amsterdam – Europa oogt machteloos in de AI-race. De Verenigde Staten strooien met miljarden, China leunt op staatsmacht. In dat spel van geld en invloed laten twee Nederlandse denkers een ander geluid horen. Juist Europa kan vooroplopen met een andere troef: solidariteit.

Verslaggever Tech

13:08 uur | 12 oktober 2025

Het is de kern van het nieuwe boek Solidaire Technologie. Hoe AI de wereld kan redden van psycholoog en essayist Bert Breij en emeritus hoogleraar organisatiepsychologie Paul Jansen.

Zij stellen dat Europa niet moet proberen de Amerikanen of Chinezen te kopiëren, maar zijn eigen kracht moet benutten: samenwerking, bescherming en rechtvaardigheid. „Technologie is nooit neutraal, altijd een keuze”, zegt Breij. „De vraag is: dient ze vooral de aandeelhouder, de staat of de burger? Alleen als we solidariteit bewust inbouwen, kan AI de mensheid vooruithelpen.”

Luxe en vertrouwen

Solidariteit is voor Breij geen idealistische luxe, maar een harde voorwaarde voor stabiliteit en vertrouwen. „Het is net zo’n fundament als infrastructuur en rechtspraak. Bedrijven waar werkgever en werknemer elkaar echt iets gunnen, presteren beter”, zegt hij.

„Dat geldt ook voor technologie: wie AI ontwerpt om burgers te ondersteunen, wint op lange termijn ook economisch.” Een concreet voorbeeld ziet hij in de zorg. „AI kan repeterende taken overnemen, zodat zorgverleners meer tijd krijgen voor persoonlijke aandacht. Het gaat niet om minder menselijkheid, maar juist om méér.”

Critici zouden dit idealistisch kunnen noemen. De Verenigde Staten investeren op ongekende schaal in generatieve AI, terwijl Europa verhoudingsgewijs achterblijft. Worden we niet onder de voet gelopen? „Geld alleen is niet genoeg”, reageert Breij. „Zonder maatschappelijke inbedding wordt AI een ongeleid projectiel. Uiteindelijk vraagt de samenleving meer dan alleen snelheid en rendement. Dáár kan Europa het verschil maken.”

AI Act

De auteurs zien al tekenen dat Europa een eigen pad kiest. De AI Act – de eerste wet ter wereld voor kunstmatige intelligentie – legt duidelijke grenzen aan wat mag en niet mag. De Data Act creëert een open datamarkt waarin burgers meer zeggenschap krijgen over hun gegevens.

En met de recente miljardeninvestering van chipmachinefabrikant ASML in het Franse Mistral AI laat Europa zien dat het niet stilzit. „We hoeven niet de eersten te zijn”, zegt Breij, „als we maar de juiste richting kiezen. Onze kracht is niet snelheid, maar koers.”

Breij en Jansen erkennen dat Europa verdeeld en traag oogt, maar zien dat eerder als kans. „We zijn een slapende reus die door omstandigheden wakker wordt”, zegt Breij. „Niet de eerste zijn, maar de juiste kant op gaan – dáár zit onze kracht.”

Digitalisering

Het boek is niet bedoeld als taaie studie, benadrukken de auteurs, maar als toegankelijk overzicht van de kansen en risico’s van AI. Hun missie is om solidariteit als nieuw kompas te introduceren. Niet alleen voor beleidsmakers en bestuurders, maar ook voor burgers die dagelijks met digitalisering te maken hebben. „Dit is geen politiek boek, maar wel een boek dat iedere kiezer zou moeten lezen”, aldus Breij. „Wie zich echt wil oriënteren op de toekomst, kan niet om technologie heen.”

Hun boodschap lijkt ambitieus: alleen solidaire technologie kan AI een zegen maken in plaats van tot bedreiging. Of de rest van de wereld dat voorbeeld volgt, is onzeker. Maar volgens Breij ligt er een historische kans: „Als Europa durft te kiezen voor solidariteit als strategische kracht, dan bepalen wij niet alleen de regels van de markt, maar ook de richting van de menselijkheid.”