Reactie Bert Breij, redacteur van DeSolidatiteit op een artikel in FD.

Het systeem vernieuwen en tegelijk €10 mrd minder uitgeven aan zorg (FD, 3 februari): het klinkt daadkrachtig, maar zonder duidelijke keuzes dreigt het vooral een verkapte bezuinigingsronde te worden. Ruim €6 mrd moet komen uit een hoger eigen risico. Nog eens €500 mln uit ‘passende zorg’. De rest uit maatregelen verspreid over het stelsel. Dat zijn geen kleine correcties, dat zijn structurele ingrepen.

De kernvraag is eenvoudig: waar komt de echte productiviteitswinst vandaan? Want zonder hogere productiviteit betekent minder geld simpelweg minder zorg. Preventie is verstandig, maar levert pas na jaren financieel resultaat op. Sterkere huisartsen en meer wijkzorg zijn logisch, maar vragen extra mensen in een arbeidsmarkt die al piept en kraakt. Passende zorg kan verspilling verminderen, maar cultuurverandering in ziekenhuizen gaat langzaam en levert niet vanzelf honderden miljoenen op. 

Blijft over wat in het debat nog te voorzichtig wordt benaderd: een serieuze technologische sprong. Niet nog meer kleine pilots, niet weer regionale proefprojecten, maar landelijke invoering van goedwerkende digitale systemen. Eenduidige gegevensuitwisseling. Slimme software die artsen ondersteunt bij beslissingen. Thuismonitoring waardoor ziekenhuisbedden vrijkomen. Dat is geen toekomstmuziek, dat bestaat al. Wat ontbreekt is schaal en samenhang.

Zonder die sprong wordt de rekensom hard. Een hoger eigen risico levert snel geld op, maar vergroot de kans dat mensen zorg uitstellen. Wie wacht, komt vaak zieker terug. Dat is niet alleen onsolidair, het is economisch onverstandig. Gezondheidsverschillen groeien en latere behandelingen worden duurder. Dan verschuif je het probleem in plaats van het op te lossen. Als besparen het echte doel is, dan zal de vernieuwing halfslachtig blijven.

Als vernieuwing het doel is, dan moet technologie centraal staan als middel om de zorg slimmer, eenvoudiger en toegankelijker te maken. Dat is wat solidaire technologie betekent: digitale middelen inzetten om de kwaliteit te verhogen én kosten beheersbaar te houden, zonder de rekening eenzijdig bij burgers te leggen. De zorg heeft tijdens de coronacrisis bewezen dat snelle, grootschalige samenwerking mogelijk is wanneer de nood hoog is. Diezelfde vastberadenheid is nu nodig, maar dan zonder zichtbare crisis. Tien miljard besparen kan alleen als er eerst serieus wordt geïnvesteerd in landelijke digitale infrastructuur en standaardisatie. Anders wordt hervormen een mooi woord voor verschraling.

De keuze is dus helder. Of we accepteren dat minder geld leidt tot minder zorg. Of we kiezen voor een echte technologische doorbraak die solidariteit versterkt en de productiviteit verhoogt. Alles daartussenin is wensdenken.